“In het echte leven is ook alles scherp, dus ik wil foto’s zien die van voor tot achter scherp zijn!” Dat was de reactie van mijn baas op een foto die ik had genomen voor een poster. Of in het echte leven ook alles scherp is, durf ik te betwisten, maar buiten dat vind ik een hele kleine scherpte-diepte nou eenmaal heel erg mooi.

Fotografe Ellen van Drunen is gespecialiseerd in outdoor- en reisfotografie. Ze bezocht meer dan 50 landen, waarvan vele op de fiets.

Voordat ik inga op de foto’s is een technische uitleg over scherpte-diepte misschien wel op zijn plaats. Want wat is nu eigenlijk scherpte-diepte en hoe kun je dat zelf beïnvloeden?

Diafragma
Het diafragma is de opening van je lens en deze bepaalt hoeveel licht er op je sensor valt. Een grote opening zorgt voor veel licht en een kleine uiteraard voor minder. Onze ogen doen hetzelfde, bij veel licht verkleint je pupil, bij weinig vergoot deze. Kun je met de sluitertijd controle uitoefenen op ‘beweging’, met het diafragma heb je controle over de scherpte-diepte. Hoe groter de opening, hoe kleiner de scherpte-diepte en andersom natuurlijk hoe kleiner de opening, hoe scherper de foto van voor tot achter. Het diafragma duiden we aan met een f-getal, waarbij een kleiner getal voor een grotere opening staat en dus ook voor minder scherpte-diepte. Zo is f1.4 dus een grote opening en is maar een klein deel van de foto scherp.

De lens
Zoals gezegd, zit het diafragma in de lens. Juist de duurdere, professionele lenzen hebben grote diafragma-openingen. Je noemt dit ook wel ‘lichtsterke’ lenzen. Met een digitale spiegelreflexcamera (DSLR) kun je zeker invloed uitoefenen op de mogelijkheden van de lens, toch zijn er tegenwoordig ook goede en betaalbare compactcamera’s waarbij je het diafragma kunt instellen. Maar ook dan is de maximale waarde die je kunt instellen afhankelijk van de lens op de camera.

De praktijk
Genoeg technisch gepraat! Hoe ziet dat er in de praktijk nou uit? Pak je camera, haal deze van de automatische stand af en zet je camera in een diafragma-voorkeuzestand. Kies de grootst mogelijke opening die jouw lens aan kan (een klein f-getal), stel scherp op één bepaald onderwerp en bekijk het resultaat. Doe hetzelfde met een groot f-getal en vergelijk de foto’s eens. Zie je het verschil?

Doe dit ook eens op reis! Sommige beelden vragen om veel scherpte-diepte, andere zijn juist sterker met een hele kleine scherpte-diepte! Varieer en je zult merken dat je met andere ogen naar het fotograferen van je fiets- of wandelreis gaat kijken.

Juist omdat onze ogen zo snel alles van voor tot achter scherp kunnen stellen, kan die onscherpte in jouw foto’s de beleving zo veel sterker maken. Dus ja, in het ‘echte’ leven lijkt misschien altijd alles scherp, een foto mag dat best anders doen!

Ellen van Drunen
www.ellenvandrunen.com