Bij vrijwel elke fiets kun je een elektromotor in het voorwiel (laten) plaatsen

Snel lijkt overigens geen logische keuze te zijn voor uitleg over zo’n transformatie. Fietsenbouwer Fred Snel maakte vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw juist naam met op maat gemaakte racefietsen. In de jaren negentig kwam daar nog een specialisatie bij: reisfietsen. Samen met een aantal andere fietsenbouwers stond Snel vooraan in de ontwikkeling van de moderne trekkingbike. Peter Snel, zoon van Fred en manager van de zaak, heeft in ieder geval geen enkel probleem met e-fietsen. Het bedrijf heeft bovendien  sportieve e-fietsen op de markt gebracht, zoals de Snel Cross en de Safari-ELO, het slechts 22 kilo zware elektrische broertje van de Safari reisfiets.

Operatie ‘ombouw’
Het ombouwen van een ‘100% human powered’ rijwiel naar e-fiets, is geen ingewikkelde operatie. De 2,5 kilo zware elektrische motor (418 Watt, 36 Volt) krijgt een plek bij de naaf van het voorwiel. Het gebruikte type is volgens Snel een van de meest krachtige en lichtste motoren die momenteel op de markt verkrijgbaar is. Vervolgens wordt het voorwiel gespaakt en sensoren geplaatst bij de trapas die de trapomwentelingen registreren, zodat de elektrische ondersteuning daarop kan worden aangepast.

Peter Snel

De positie van de Li-Ion accu, eveneens ongeveer 2,5 kilo zwaar, is afhankelijk van de wensen van de klant. Een accu op de bagagedrager is de meest makkelijke en voor de hand liggende optie. Maar ook kan een accu aan de zadelpen worden bevestigd, zoals bij de Snel Cross, of op het frame. Bij mountainbikes kiest Snel sowieso voor het frame of zadelpen, aangezien dit type geen bagagedrager heeft.

Actieradius
Na plaatsing van een display op het stuur voor het aflezen van gegevens over batterijvermogen, snelheid en ondersteuningsmodus, is de e-fiets klaar voor gebruik. Inclusief montage en arbeidsloon kost de ombouwoperatie 1450 euro. Dat is een behoorlijk bedrag, waarvoor je ook een goedkope nieuwe e-fiets kunt kopen. Maar het grote voordeel van ombouwen, is dat je op je vertrouwde stalen of alu ros kunt blijven rijden. Een fiets die je wellicht voor veel geld hebt gekocht en waarvan je niet graag afscheid wilt nemen. Afhankelijk van gewicht, de gebruikte ondersteuningsstand en het terrein heeft de ombouw-bike een actieradius tussen de 50 en 100 kilometer; genoeg voor de gemiddelde recreatieve fietser. En bij de Safari-ELO loopt dat zelfs op tot maximaal 120 kilometer in de lichtste ondersteuningsstand.

Info
Ombouw tot elektrische fiets
Motor: 418 Watt, 36 Volt. Dubbel afgedicht met versterkte as. Gewicht: 2,5 kilo
Accu: Li-ION. Laadtijd: 4 uur. Maximaal 1500 keer opladen. Gewicht: 2,5 kilo. Kosten opladen: circa 10 eurocent per keer.
Plaatsing sensoren bij de trapas.
Actieradius: 50-100 km. Bij Safari-ELO maximaal 120 km in de lichtste ondersteuningsstand.
Kosten ombouwen: 1450 euro. Snel-modellen kunnen ook als e-fiets geleverd worden tegen een meerprijs van 1150 euro.
Snelheid: elektrische trapondersteuning is begrensd tot 25 km/u
Keuring e-fiets/aparte verzekering: niet nodig.

Snel is te vinden aan de Amsterdamsestraatweg 414 a-b-c, 3551 CX Utrecht, tel.: 030-2441971
fax.: 030-2440489, E info@sneltweewielers.nl, W www.sneltweewielers.nl.

Velotour + Ravel = fietshemel
Het Toeristisch Agentschap Oost-België heeft sinds 2003 een goed bewegwijzerd web van Knotenpunkte uitgebouwd. Velotour doet niet alleen de grotere dorpen aan maar trekt ook resoluut de Hoge Venen in. Bovendien sluit het aan op het fietsnetwerk van de Duitse Eifel en op de fietspaden van het Groothertogdom Luxemburg. Ravel (Réseau autonome des voies lentes) is een grootmazig netwerk van jaagpaden en oude spoorwegen in Wallonië. In de Oostkantons heeft de Waalse Gewestregering recent ettelijke kilometers ongebruikte spoorbermen opnieuw tot leven gebracht voor fietsers, wandelaars en ruiters. Zeker op een elektrische (huur)fiets is een combinatie van deze twee fietsvoorzieningen een bijna hemelse ervaring want je fietst voorbij de meest ontoegankelijke plekjes in de Ardense natuur.

Nooit met lege batterij
Om de Velotour- en Ravelpaden nog meer toegankelijk te maken voor recreatieve fietsers, heeft het Toeristisch Agentschap Oost-België zich aangesloten bij Movelo, een organisatie die in Oostenrijk en Duitsland overal te lande Elektrofahrräder verhuurt. In de Oostkantons heb je maar liefst 28 verhuurstations voor e-fietsen. Per dag betaal je 21 euro. Wil je onderweg je fietsradius groter maken, dan zijn er 17 plaatsen waar je de bijna lege batterij kunt inwisselen voor een volle.

Voor ons driedaags fietsarrangement vanuit Waimes kropen wij op een Flyerfiets van Movelo met 3 E-standen, 8 versnellingen, een verstelbaar stuur en een aanpasbaar zithoogte. En wat me aangenaam verraste: mijn stuurtas klikte perfect in de houder en ook mijn fietstassen bleven achteraan op hun plaats. Zie hieronder de gereden routes:

Praktisch

Erheen: De Oostkantons worden ontsloten door de autosnelwegen E40 (A3) richting Aken en de E42 (A27) richting Prüm (D). Grotere plaatsen zoals Eupen, Malmedy, Waimes en Sankt-Vith liggen op korte afstand ervan.

Hoe boeken? Een elektrische fiets huren kan op 28 locaties in de Oostkantons, van april tot begin oktober. De volledige lijst mét overzichtskaart kun je terugvinden op de website van het Toeristisch Agentschap Oost-België, Hauptstrasse 54 B-4780 tel. 080 22 76 64, www.eastbelgium.com en www.movelo.com.

Voor de reservatie van de fiets al dan niet in combinatie met overnachting(en) kun je terecht bij Caroline Massotte van het TAO: caroline.massotte@eastbelgium.com tel. 080 280997. Er zijn kant-en-klare fietsarrangementen van drie of vier dagen. Wij kozen voor het arrangement van drie dagen met standplaats Waimes. In de prijs van 270 euro per persoon was inbegrepen: huur fiets, twee overnachtingen met ontbijt en avondmaal, tweemaal een picknick, de Velotourkaart (kost apart 9 euro) en documentatiemap.

Ward Van Loock

Langeafstandsroutes voor e-fietsers, over een afstand van vele honderden kilometers, zijn schaars. Je kunt natuurlijk ook een ‘gewone’ fietsroute volgen, maar dan blijft de onzekerheid knagen of je wel tijdig een oplaadpunt kunt vinden.

Bij ‘Berlijn-Kopenhagen’, een van de eerste meerdaagse e-fietsroutes ter wereld, is de kans vrijwel uitgesloten dat de batterijindicator in het rood komt. De 57 oplaadpunten zijn gelijkmatig verdeeld over de route.

Bovendien bieden hotels, B&B’ s en campings langs het traject speciale faciliteiten, zoals een veilige plek om je e-fiets te stallen, gereedschap om eventueel wat te sleutelen en tips voor excursies.

Brandenburg: steden, kastelen en natuur
Een mooiere startplaats voor deze route is er niet: de Schlossplatz in het historische hart van Berlijn. Eenmaal uit de metropool overheerst al snel de rust van het waterrijke, heuvelachtige Ruppiner landschap. Een groot deel daarvan behoort tot het natuurpark Stechlin-Ruppiner Land, dat meer dan honderd meren telt.

Foto TMB-Fotoarchiv/werk3

Talrijke kastelen en burchten dienen zich onderweg aan, zoals het Schloss Oranienburg, een van de vier ‘moederhuizen’ van het Nederlandse koningshuis. De naam Oranienburg is dan ook afgeleid van, jawel, Willem van Oranje. Knijp ook even in de remmen in Mildenberg, want het plaatselijke Zeigeleipark op het terrein van twee voormalige steenfabrieken biedt een mooi historisch overzicht van de ontwikkelingen in de steenbakkerij.

Na 124 kilometer onder de wielen komt de ‘waterstad’ Fürstenberg/Havel in zicht, dat gebouwd is op eilanden in de rivier de Havel en gelegen is tussen de Röblinsee, Baalensee und Schwedtsee. Begin juli bruist het stadje van het leven tijdens het Wasserfest, een evenement met veel muziek, bootjes en schepen.

Informatie

Etappes:
Brandenburg, 3 dagetappes (124 km)
Berlijn – (48 km) – Oranienburg – (35 km) – Zehdenick (41 km) – Fürstenberg/Havel

Meckelenburg-Voorpommeren, 5 dagetappes (255 km)
Fürstenberg/Havel – 50 km – Neustrelitz – 65 km – Waren (Müritz) – 50 km – Krakow am See – 45 km – Bützow – 45 km – Hansestadt Rostock

Denemarken, 5 dagetappes (254 km)
Gedser – 25 km – Nykøbing – 60 km – Stege/Møn – 60 km – Rødvig/Stevns – 38 km – Køge – 71 km – Kopenhagen

De route is tot stand gekomen door een samenwerkingsverband tussen Tourismus-Marketing Brandenburg, Tourismusverband Mecklenburg-Vorpommern en Østdansk Turisme.

Algemene info:
www.bike-berlin-copenhagen.com
Accommodaties langs de route en oplaadpunten zijn daar op de kaart aangegeven.

Fietsen in Brandenburg:
www.vakantie-in-brandenburg.nl

Marianne van Ginhoven is lichtgewicht backpacker en lid van de vereniging De Rugzaklopers.

Allereerst de aloude benzinebrander, naar mijn mening voor een (ultra)lighter een te zware optie. Waarschijnlijk echt nodig als je in de winter gaat kamperen en sneeuw moet smelten voor water. Bovendien kun je hem slecht meenemen in het vliegtuig; dat kan alleen lukken als hij eerst heel goed is schoongemaakt, niet meer naar benzine stinkt en eventueel is gedemonteerd.

Dan wil ik het hebben over de gasbranders. Ze zijn zeer makkelijk in het gebruik, maar een nadeel vind ik dat ik nooit weet hoeveel gas ik nog heb en het  juiste blikje kopen (meestal een schroefdraad voor de moderne lichtgewicht branders) kan ook een probleem zijn. Als laatste waarom deze mij tegenstaan, is de afvalberg van lege blikjes.

Als derde de spiritusbrander. Deze brandertjes zijn vaak zeer licht en – wat ik prettig vind – heel stil. Spiritus is bijna overal verkrijgbaar en de brandertjes zijn makkelijk en zeer goedkoop zelf te maken. Het internet staat vol met voorbeelden en zelfs op deze site staat een artikel hoe je er zelf een kan maken. Ik heb er ook een aantal gemaakt en deze bevallen mij uitstekend.

Als vierde de houtbrander. Het grote voordeel van houtbranders is, dat je heel vaak NIET je brandstof hoeft te dragen. Dit hangt natuurlijk wel af van de plek waar je gaat lopen; op het boomloze Antarctica lijkt het me geen handige brander. Er zijn prachtige houtbranders op de markt. Een van de beste is de Canadese Bushbuddy UL. Niet goedkoop maar er zijn al goedkopere nagemaakt. Verder heb je een aantal opvouwbare, zoals de Honeystove van www.backpackinglight.co.uk die er nu zelfs in een titanium versie is; de helft van het gewicht en bijna dubbel de prijs. Zoek op internet en je zult diverse zelfbouw en kant-en-klare houtbranders vinden. Als je een houtbrander meeneemt, zorg er dan wel voor dat je vuur kan maken onder ALLE omstandigheden, anders zit je ’s avonds met een koude maaltijd of zelfs helemaal zonder. Ook nemen hikers met een houtbrander vaak een back-upset mee, meestal een spiritus- of Esbitbrandertje.

Als laatste type noem ik de Esbitbrander. Zeker voor weekenden kan deze de lichtste optie zijn. Er zijn diverse Esbitbranders te koop, ook in een titanium versie, maar je kunt ze ook zelf maken. Zie ook de website van Brian Green.  Een klein nadeel van Esbitbranders kan zijn dat ze een residu afgeven aan de  onderkant van je pan en soms stinken ze een beetje.

Bij alle branders is het verstandig om een windscherm te gebruiken, vooral bij de spiritus- en Esbitbranders, omdat je anders te veel warmte verliest door de wind.

Hieronder foto’s van een aantal voorbeelden van branders.

Van links naar rechts: benzinebrander, Honeystove houtbrander, Ikea vuurkorfje, gasbrander

De benzinebrander, een Whisperlite, weegt 334 gram plus ¾ volle benzinefles = 527 gram. De houtbrander is een Honeystove, van staal, en weegt ongeveer 380 gram compleet. Deze kun je ook gebruiken als houder voor bijvoorbeeld een Trangia spiritusbrander (niet de lichtste brander, je kunt er ook een Esbitbrander in zetten). Daarnaast een Ikea bestekbakje dat gebruikt wordt als houtbrander.

Dan de gasbrander. Ik heb een Superfly; hij weegt 133 gram, maar heeft als voordeel dat hij zowel uit de voeten kan met een Campinggaz schroefblikje als de schroefblikjes van MSR, Primus etc. Er zijn tegenwoordig lichtere (titanium) gasbrandertjes, maar deze zijn alleen geschikt voor de blikjes van MSR, Primus etc.

Van links naar rechts: Trangia, White Box, Carbon Felt groot, Carbon Felt klein, Esbitbrander. Voor: Catstove en rechts gele potcozy

De Trangia spiritusbrander is onverwoestbaar, maar erg zwaar: 120 gram, de White Box is 30 gram. Mijn zelfgemaakte spiritusbranders zijn gewoon een klein blikje met deksel en daarin Carbon Felt opgerold, waardoor de alcohol dan niet of veel minder kan gaan ‘koken’ en ikzelf het gevoel heb dat de brander hierdoor ook zuiniger is. Ze wegen respectievelijk 31 gram (inhoud ongeveer 35 ml) en 20 gram (inhoud 20 ml) en ze branden als een tierelier. Zorg er wel voor dat het blikje een minimuminhoud heeft van 20 ml en niet veel meer dan 50 ml. Als er een techneut is onder de lezers die de Nederlandse naam van Carbon Felt weet en vooral waar dit in Nederland te koop is, houd ik mij zeer aanbevolen, want mijn materiaal heb ik in Amerika besteld. Als laatste zien we mijn zelfgemaakte Esbitbrander; deze weegt ongeveer 2 gram en is gewoon gemaakt van een aluminium blikje. Het formaat van deze brander is voor de grotere Esbitblokjes van 10 gram, hiermee kun je één of twee kopjes water koken.

De spiritusbranders en de Esbitbranders zijn iets minder geschikt om er uitgebreid mee te koken, maar voldoen uitstekend als je droogmaaltijden meeneemt en er alleen kokend water bij hoeft te doen. Met de gas- en de benzinebranders en met de houtbranders kun je kiezen: alleen water koken of ‘echte, verse’ maaltijden bereiden. Je pannen worden van de laatste branders wel roetzwart.

Mijn complete brandersetje weegt 63 gram en bestaat uit: Carbon Felt spiritusbrander ongeveer 35 ml, pannenhouder, klein bekertje om spiritus af te meten, een soort sudderhoudertje om misschien een muffin te bakken (?) en een plastic doosje waar alles veilig in past

Zelf heb ik gekozen voor mijn kleine spiritusbrandertje. Ik kook water, doe het bij mijn droogvoermaaltijd, zet mijn pannetje in een ‘potcozy’ (een soort hooikistachtige hoes om mijn pannetje) en laat het voedsel hydrateren in zo’n 10 tot 15 minuten. Zo gebruik ik weinig spiritus en hoef ik ook niet zoveel mee te nemen. Voor een weekend heb ik meestal genoeg aan 250 ml.

De keuze voor welk type brander je gaat, hangt ook af van de manier waarop je kookt. Veel vers voedsel bereiden vraagt een andere brander dan voornamelijk water koken. Maar wat je ook kiest, probeer de lichtste te vinden die je kunt betalen.

In mijn vorige blog had ik aangekondigd het ook over (gedroogde) maaltijden te hebben, maar er is al zoveel te vertellen over de branders, dat dat verhaal  uitstel behoeft tot de volgende keer.

Lo Camps werkt in Canada als bioloog en organisator van expedities die zijn bedrijfje Nature Trek Canada uitvoert.

Ook geeft het (kunnen) maken van vuur je een goed gevoel; je hebt iets bereikt waardoor je je kansen vergroot om heelhuids thuis te komen. Zonder het misschien te beseffen heb je die zware mantel van angst en onbekendheid afgegooid en ingeruild voor een nieuw doel.

Maar dan moet je een vuurtje WEL kunnen aankrijgen!

Begin maar met het schrappen van al die ‘survival’-methodes met vonken, vuurbogen en magnesium blokjes. We leven niet meer in het stenen tijdperk. Goed als je het kent, maar het is veel makkelijker om een doos lucifers droog te houden dan om in een nat bos naar de juiste hulpmiddelen te zoeken om vuur te maken met twee houtjes. Ook schrappen we benzine, papier en aanstekers. Heb je allemaal niet in je dagrugzakje zitten en aanstekers zijn niet betrouwbaar!

Beste advies? Besteed tijd en zorg aan je voorbereidingen.

1) Begin met het zoeken van droge (of zo droog mogelijke) aanmaak’brandstof’

Dat kan droge vegetatie zijn (dat brandt heel snel), maar beter zijn droge takjes van 1-3 mm dik ZONDER schors eromheen (schors houdt vocht vast). Takjes van naaldbomen zijn beter want daar zit wat hars in. Je vindt dunne, droge takjes vaak dicht tegen de stam aan van oudere (of dode) bomen waar zonlicht niet meer kan komen. Deze takjes breken in plaats van buigen (hout dat buigt is nat). Maak een bosje van ongeveer twee vuisten groot. Knijp het samen en breek het desnoods in tweeën. Als het regent, bewaar deze takjes dan op je lijf om ze warm en droog te houden. Nog beter is om voorbereid te zijn en in een plastic zakje aanmaakhoutjes bij je te hebben. Als je dan echt verkleumd bent en met die knoestige kleumhandjes een lucifer probeert aan te steken, dan kun je die gewoon in dat zakje gooien en je start is gemaakt!

Foto Martin Roosenboom

2) Dan zoek je houtjes van halve pinkdikte tot houtjes van een pink dik

Lengte maakt niet zoveel uit, dikte wel. Een goede bundel van die stokjes is essentieel. Daarna ga je niet alleen op zoek naar dikker hout, maar kijk je vooral WAAR je meer brandhout kunt vinden. Hout dat op zand ligt is vochtig. Hout dat op rotsen en kiezels ligt is droger.

Foto Paul Wolff

3) De vuurplek

Beschut, maar wel met ‘toegang’ tot wind (=zuurstof). Windarme locaties zijn rokerig. Zoek een zo droog mogelijke ondergrond. Rots en kiezels zijn prima, droog zand nog beter. Want als dat eenmaal warm gestookt is, dan schraap je je kampvuur aan de kant en na voldoende zand over je kooltjes gestrooid te hebben, ga je er zelf op liggen – of je zet je tent erover op!

4) Aansteken

Gebruik houten lucifers en laat de vlam eerst groter worden in de beschutting van je handpalm (oefenen!). Daarna plaats je de vlam ONDER het stapeltje aanmaakhout. Houd de vlam op één plek. Als deze houtjes vlam vatten, dan een voor een de dikkere houtjes er kruisgewijs opleggen. Zo verstikt het vuurtje niet en komt er voldoende zuurstof bij. Heb geduld! Leg groter hout er pas op als je vuurtje goed brandt. Ook nat hout zal vlam vatten in een stevig brandend vuur.

Huiswerk!

Oefen thuis. Leer van elkaar. Ga met een mens of vijf op zoek naar materiaal voor je eigen vuurtje. Als iedereen klaar is voor de eerste lucifer dan kom je allemaal kijken. Werkt het? Goed gedaan. Werkt het niet? Waarom niet? Hoe zou je het anders doen? Snel en goed vuur maken lukt alleen als je het vaak ‘doet’ onder allerlei omstandigheden op allerlei plekken.

Volgende keer gaan we kijken naar verschillende alternatieven om vuur te maken. Dingen die werken zonder dat je een survivalexpert hoeft te zijn!

Lo Camps
www.naturetrek.ca

Foto Danny Stegeman

Marianne van Ginhoven is lichtgewicht backpacker en lid van de vereniging De Rugzaklopers.

Het is mijn overtuiging dat het niet nodig is om met zware bergschoenen te lopen. Ik heb sinds een jaar of vier nu trailrunners en dat bevalt me uitstekend. Ik heb ermee gelopen op de Coast to Coast in Engeland (onder meer het Lake District),  in het noorden van Toscane in de bergen en afgelopen augustus tijdens de Fjällraven Classic in Noord-Zweden: allemaal op mijn trailrunners. Sindsdien heb ik nooit meer blaren gehad op één na en dat kwam waarschijnlijk door een nieuw orthopedisch inlegzooltje.

Je moet je bedenken dat een bergschoen zo rond de 700 – 1000 gram per stuk weegt, een halfhoge lichtgewicht schoen ongeveer 400 gram per stuk en de lage lichtgewicht trailrunnersschoen ongeveer 300 tot 330 gram per stuk.

Probeer eens uit: neem een dienblad en houd dit op armlengte voor je, zet een glas water dichtbij op het blad en voel. Zet nu ditzelfde glas water aan het eind van het dienblad en voel opnieuw: dit voelt veel zwaarder! Hetzelfde principe kun je om en nabij toepassen bij je schoenen: een voet met een 1000 gram zware schoen eraan optillen en naar voren brengen en hetzelfde doen met een schoen van zo’n 300 gram.

Een gezegde luidt dat een pond aan je voeten dezelfde hoeveelheid energie verbruikt als 5 pond op je rug. Dus twee bergschoenen dragen kost evenveel energie als 5 kilo (extra) op je rug. Bedenk maar eens wat het verschil in energieverbruik is als je ongeveer 1.300 stappen per kilometer maakt en dan maal bijvoorbeeld 20 (km); dan kom je op 26.000 stappen per dag. Het kost echt veel minder energie om dit met lichte schoenen te doen dan met zware. Jörgen Johansson heeft hierover een mooi artikel geschreven.

Van links naar rechts: oude bergschoen 700 gr, winterschoen Inov-8 met goretex 336 gr, voor- en najaarsschoen Ecco 340 gr, zomerschoen zonder Goretex La Sportiva Raptor 294 gr en zomerschoen zonder Goretex Inov-8 Terroc 319 gr. Allemaal maat 40 – 41.

Op de foto zie je mijn wandelschoenen, links mijn oude, gepensioneerde bergschoenen en daarnaast mijn lichtgewicht schoenen. Ik loop het liefst op de twee meest rechtse, ook in de bergen. Geen beklimmingen uiteraard, alleen wandelen.

Op de Fjallräven Classic moesten we nogal eens door beekjes en kleine riviertjes heen. Meestal ging het goed via de stenen, maar soms natuurlijk niet en het voordeel van de Raptor en de Terroc zonder GORE-TEX was dat het water erg snel uit mijn schoenen liep en dat mijn sokken vaak binnen het uur zo goed als droog waren gelopen. In de GORE-TEX schoenen blijft het water veel langer in de schoen staan en bovendien heb ik te veel last van zweet in die schoenen. Ik wil ze daarom alleen in de winter dragen.

De meeste mensen denken dat het verschrikkelijk is als je geen droge voeten houdt bij het wandelen, maar dat is mijns inziens niet erg, zolang je voeten maar warm blijven. Wel moet je ervoor zorgen dat je voeten bij het in je slaapzak kruipen droog zijn en daarom heb ik altijd DROGE slaapsokken mee die ik dan eventueel aan kan doen. Als het erg slecht weer is geweest en mijn loopsokken en schoenen zijn goed nat, dan gebruik ik ’s avonds óf mijn waterdichte sokken bij het opzetten van mijn tent/tarp en het klaarmaken van mijn eten óf ik trek droge sokken aan (NIET mijn slaapsokken). Over mijn sokken doe ik plastic (brood)zakken en stap zo in mijn (nog natte) schoenen om mijn voeten gedurende de avond droog en warm te houden.

Om blaren te voorkomen bij natte voeten (en ook droge!) moeten je schoenen ruim genoeg zijn, met flinke ruimte voor je tenen en een redelijk stevige hielkap. Ik heb mijn hele leven schoenmaat 39 gehad, maar nu – door de voortschrijdende jaren – maat 40 en voor mijn trailrunners heb ik vaak maat 41, afhankelijk van de pasvorm.

Bij de blog over kleding heb ik geschreven dat ik waterdichte sokken meeneem. Ik doe ze aan als ik verwacht dat ik veel door erg koud water of ’s ochtends door zeer nat en koud gras heen moet. Ook trek ik ze aan als ik in het najaar of ‘s winters met veel regen toch mijn lichte schoenen wil gebruiken.

Mensen die denken zwakke enkels te hebben, raad ik aan met de lichte schoenen eerst te oefenen (op zoveel mogelijk onverharde en ongelijkmatige paden) om sterkere enkels te krijgen, want de bergschoenen zorgen vaak juist voor slappere enkels. Als het echt moet, zijn er lichtgewicht enkelbraces die berghardlopers gebruiken. De combinatie trailrunner en enkelbrace is lichter dan de zware bergschoen.

Tot slot: hoe lichter je rugzak, hoe lichter je schoenen kunnen zijn, des te minder energie je verbruikt, des te minder voedsel je nodig hebt met als resultaat weer een lichtere rugzak!

In mijn volgende blog passeren het kooksysteem en (droog) voedsel de revue.

'Fucking hotel' is eerder gepubliceerd in Wegwerkzaamheden, een bundeling van korte reisverhalen en columns van Harry Wagenaar (foto).

De weg is zwart en witte strepen ontbreken, evenals straatverlichting. Verderop voor me piept een roestige fiets, ik ben niet de enige die zich op dit uur nog op de weg begeeft. Het is slechts een vaag silhouet wat zo nu en dan zichtbaar is. Piep, knars, piep, knars: elke pedaalomwenteling van mijn voorganger laat horen dat hij nog vooruitkomt. Net als ik rijdt hij zonder licht. Zouden zijn ogen beter zijn dan de mijne? Of kent hij het traject uit zijn hoofd en herkent hij iedere hobbel in de weg?

‘Dertig kilometer bergaf’ en ‘Voor het donker kun je er zijn’, zei een agent die ik de weg had gevraagd. Het zijn opmerkingen die niet geheel serieus te nemen zijn, iemand die nog nooit een hele dag op de fiets heeft gezeten, heeft makkelijk praten. Dertig kilometer is inderdaad niet veel, maar als je er al 110 op hebt zitten, wordt het toch anders. De gevoelswaarde van elke gereden kilometer ligt dan beduidend hoger dan wanneer je nog maar net op weg bent. Dertig kilometer bergaf is ook nog eens onmogelijk als je je niet hoog in de bergen bevindt.

Hoe ver zou het nog zijn? vraag ik mij telkens weer af. De cijfers van de kilometerteller zijn opgelost in de donkere lucht, het antwoord blijft uit. Referenties zijn verdwenen, het is alsof ik fiets op een hometrainer in een verlaten donker sportlokaal. Felle autolichten onderbreken in een fractie dit idee, althans wanneer ze van achter komen. Voor mij ligt dan weer even een weg, een weg als in een videoclip: een kort flitsend beeld eindigend in een rode gloed van achterlichten. De weg is lang en het bepalen van de richting is een beproeving. En gevaarlijk, besef ik nu maar al te goed. Nauwkeurig probeer ik de kwaliteit van het asfalt in te schatten en aan de snel verdwijnende achterlichten heb ik even houvast om mijn richting te bepalen. Anders is het wanneer er lichten naderen. Om verblinding te voorkomen houd ik mijn hand in de lichtbundel. Maar waar ben ik? Op het midden van de weg? Vlak naast de berm? Beland ik zo dadelijk in een greppel? Mijn evenwicht, oh hemel, ik slinger! Waar is de kant? De berm, ik wil naar de berm!

Resoluut knijp ik in de remmen, maar wanneer sta ik stil? Met mijn voeten tast ik de grond af, op weg naar de plaats waar ik de berm vermoed. De auto flitst voorbij. Voorzichtig hervat ik mijn weg. Piep, knars, piep, knars, mijn voorganger is er nog. Het geeft hoop. Marokkanen zijn niet zo gek om elke dag honderd kilometer of meer te fietsen en al helemaal niet in het donker op een krakkemikkige fiets. De bewoonde wereld kan echt niet ver weg meer zijn.

De lichten van de stad, het zijn monochrome natriumlampen die de werkelijkheid maar voor een klein deel weten terug te brengen: een oranje gloed waarin alles grijs blijft. Het zorgt slechts voor een kleine opluchting. Vermoeid trap ik achter een jongen aan die mij de weg wijst naar een hotel dat veel te duur is naar mijn zin. Maar helaas is er niets anders, of men vertelt het niet.

In de lobby is bier te krijgen. Niet dat ik er momenteel erg veel behoefte aan heb, maar nu de gelegenheid zich voordoet moet ik dat toch maar niet voorbij laten gaan, in de winkels is het niet verkrijgbaar. Hierbij heb ik dan meteen de mogelijkheid de fraaie lobby te bewonderen. In luxe hotelkamers voel ik me doorgaans toch niet erg op mijn gemak. Je hebt ervoor betaald, maar het enige wat je er moet doen is een douche nemen, slapen en het toilet gebruiken. De tv, de keurige gordijnen, het tapijt op de grond en de schilderijen aan de muur: allemaal overbodig. De volgende dag ben ik alweer weg en dan is er de hele dag lang van alles te bewonderen dat veel mooier en interessanter is dan het interieur van een hotelkamer.

Volgens de jongen die mij naar boven brengt, lag dat toch allemaal even anders. Er was airconditioning! Jawel! ‘Ik zal hem voor je aanzetten’, zegt hij ter onderstreping van de fantastische kwaliteit, waarin ik terecht ben gekomen. Dat de temperatuur in deze tijd van het jaar het alles behalve noodzakelijk maakt, doet niet ter zake.

Ik kom in gesprek met drie Marokkanen uit Casablanca. Een ervan, die het snelle uiterlijk heeft van een Italiaanse autocoureur, spreekt uitstekend Engels. Nu ben ik weliswaar erg slecht op de hoogte van autocoureurs in het algemeen, maar met zijn puntig gestileerde bakkebaarden en snor komt dat misschien toch wel aardig in de richting. Hij vertelt dat dit hotel een van de weinige mogelijkheden is om aan bier te komen en dat ze daarom hier naartoe zijn gekomen.

‘Ik heb zes jaar in de Verenigde staten gewoond, for business you know, maar fuck, dat gaat nu niet meer’, zegt hij.
‘Je bedoelt na de aanslagen van 11 september?’
‘Ja, die fucking Yankees en Bush hè, wat een klootzak! Ze wilden me niet meer. En natuurlijk degenen die de aanslagen op hun geweten hebben zijn ook fucking klootzakken!’
‘Ach ja, mijn favoriet is het ook niet’, beaam ik en glimlach om zijn temperamentvolle fucking betoog. ‘Merken jullie veel van het onderscheid tussen Berbers en Arabieren’, wil ik weten.
‘What a fucking nonsense, ja er zijn hier mensen die zich er druk om maken, ik niet. We zijn allemaal gewoon Marokkanen’, zegt een van de andere mannen, ‘laten we daar nou ook niet een probleem van maken.’
‘Hé boys, kunnen we het niet hebben over leuke dingen?’ werpt nummer drie in het midden. ‘Het is avond, dan moet je genieten. Kom op, bier drinken. Laten we het over mooie vrouwen en voetbal hebben, niet zo serieus over politiek en zo. Waar kom je eigenlijk vandaan en met welk doel ben je hier?’

Er valt een korte stilte nadat ik verteld heb op de fiets onderweg te zijn en uit Nederland kom.
‘Nederland? Die fucking moordenaar! Ik bedoel… Diegene die jullie Ven Kock vermoord heeft, die fucking klootzak… Het was een Marokkaan en het spijt me heel erg weet je.’
‘Spijt het je? Jij zal Theo van Gogh toch niet vermoord hebben, het was iemand die behalve de Marokkaanse ook de Nederlandse nationaliteit had. Dan moet ik jou ook verontschuldigingen aanbieden’, werp ik tegen.
‘Nee een Marokkaan is en blijft een van ons, hè. Ik vind het echt heel erg.’
Ik knik, natuurlijk heeft hij gelijk. Het heeft een weerslag op het hele land. ‘Helaas er zullen nu nog maar weinig Nederlanders zijn die jouw land de komende tijd zullen gaan bezoeken en dat is jammer.’
‘Die fucking Bush mogen ze wel doodschieten en anders wil ik het zelf wel doen. Ik ben bereid te sterven voor mijn land’, zegt hij en balt zijn vuisten.
‘Hé mannen, willen jullie nog bier? Er is voetbal op de televisie, Barcelona heeft gewonnen. Raikard, is een goede coach uit jouw land, hè?’

Uit: Wegwerkzaamheden. Dit boek (84 p., hardcover, prijs € 15,-) van Harry Wagenaar is te bestellen via http://www.fietsenaar.nl/

Stefan Maas is liefhebber van fietsreizen en mede-organisator van de Fiets en Wandelbeurs.

Ik heb er lang over getwijfeld: de aankoop van een reisfiets met Rohloffnaaf en belt-drive als vervanger voor mijn 17-jarige lichtgewicht Snel Explorer. Niet vanwege de vrees voor panne onderweg met al die ‘nieuwigheden’, maar meer in verband met het prijskaartje. Een Rohloffnaaf is toch zo’n 800 euro duurder dan een traditionele derailleur met ketting. Voor de belt-drive heb je bovendien een aangepast frame nodig met een ‘gat’. Die opening is noodzakelijk om de riem – die anders dan bij een ketting niet kan worden losgemaakt – om de tandwielen te leggen.

Tel daarbij alle gadgets op als hydraulische remmen plus supersonisch geharde slijtvaste velgen, en je komt al snel boven de 3500 euro uit. Maar de voordelen van die peperdure ‘onderhoudsarme’ fiets trokken me over de streep. Nooit meer een smerige ketting schoonmaken en smeren en nooit meer de derailleur vervangen, aangezien de Rohloff toch zo’n 100.000 kilometer zou meegaan. En de 14 Rohloffversnellingen gaven me hetzelfde versnellingsbereik als een traditionele vakantiefiets met triple voorblad en 7 of 8 kransjes achter. Afgezien van al die voordelen: ik ben ook maar een mens. Ik zag Rohloff met belt-drive als een luxe speeltje dat ik aan mezelf cadeau deed.

Die nieuwe vakantiefiets met 26 inch wielen en dikke 2.0 banden zou mijn stoere kameraad worden tijdens zware tochten, dacht ik. Ja, een kameraad die wel wat aan de zwaarlijvige kant was.  Met pedalen, spatbord, stevig ringslot, staander,  en achterdrager kwam hij uit op ruim 18 kilo, 3 kilo zwaarder dan mijn oude reisbeestje.

Al die extra kilo’s moet je dus wel naar boven zeulen. Werd ik gewoon oud, was ik slechter in conditie of zat het gewoon tussen de oren? De steile hellinkjes in Noorwegen leken opeens wat steiler als ik op deze nieuwe fiets reed. Ik besloot mezelf te testen en reed een zware beklimming die ik vijf jaar eerder zonder veel moeite had overwonnen. Nu moest ik blazend capituleren en voet aan de grond zetten. Nee, natuurlijk lag dat niet alleen aan de fiets, maar toch… En in de eerste 6 versnellingen, de kleinste versnellingen dus, maakte de naaf een zoevend geluid. Irritant, zeker als je tijdens de beklimming van de stilte en het uitzicht wilt genieten.

Ook de ritjes in de omgeving bevielen niet op de peperdure fiets. Alsof ik bij elke trap harder moest werken dan ik gewend was. Fietsers die ik altijd inhaalde, bleven nu voor me rijden. Ik deed nog een ontdekking: de Rohloff gaf bij het freewheelen veel meer weerstand dan een gewone naaf. Het is iets dat je eenvoudig kunt vaststellen door het achterwiel van de grond te liften en een pedaal een klein zetje te geven. Ik klokte bij beide fietsen de tijd dat het wiel bleef draaien. Na een seconde of vijf viel het wiel met Rohloffnaaf al stil, terwijl het achterwiel van mijn Snel vijftien seconden in beweging bleef. Geen wetenschappelijk verantwoorde test weliswaar, maar het geeft wel een indruk van de ‘Rohloff-weerstand’ tijdens het freewheelen.

Inmiddels staat de nieuwe reisfiets lange periodes werkloos in de schuur. Steeds kies ik voor oud en vertrouwd in het geval van toerritjes of korte fietsvakanties. Liever een paar keer die vieze ketting smeren dan het idee dat je met een onderhoudsarme tractor een heuvel oprijdt. Die Rohloff met belt-drive haal ik nog wel een keer uit de mottenballen: voor het geval ik echt off-road ga en behoefte heb aan een tractor. Want in die omstandigheden komt een onderhoudsarme en praktisch onverwoestbare fiets pas echt tot zijn recht.

Marianne van Ginhoven is lichtgewicht backpacker en lid van de vereniging De Rugzaklopers.

Om op het kledinggewicht te besparen en toch toegerust te zijn voor diverse weersomstandigheden, moet je denken aan lagen. De eerste laag is de basislaag, die direct op je huid zit. Deze moet vocht zo snel mogelijk naar buiten afvoeren of naar de volgende laag. De basislaag kan synthetisch zijn of van (merino)wol. Ik zelf zweer bij merinowol, omdat ik de basislaag van dit materiaal rustig een week kan dragen zonder dat het gaat stinken. Een synthetische basislaag kan ik slechts één dag dragen.

Een paar merken die Merino T-shirts verkopen zijn Icebreaker, Smartwool, Woolpower en Chocolatefish Merino. Niet alle merken zijn in Nederland even gemakkelijk te verkrijgen, maar je kunt ze wel via internet kopen.

Ik heb een basislaag van 150 gram (stof) merino T-shirt met korte mouwen dat ik ’s zomers gebruik en een 200 gram T-shirt met lange mouwen, dat als extra laag dient en als slaapshirt.

’s Winters gebruik ik het 200 gram T-shirt als basislaag en een 260 gram T-shirt als slaapshirt plus een extra laag wanneer het weer toch kouder is dan ik had verwacht. Mijn kleding ’s zomers is al naar gelang de temperatuur de 150 gram basislaag en/of een tamelijk winddicht overhemd met lange mouwen.

Als er veel wind is, daaroverheen een windshirt. Dit windshirt is mijn lievelingskledingstuk. Het is zeer licht, goed ademend en redelijk waterafstotend. Ik heb dit zelf gemaakt, maar je kunt ook eens kijken bij hardloopwinkels. Waarschijnlijk kun je er daar wel een vinden. Let wel op dat de zijkanten niet van gaas zijn, want jij gebruikt hem echt tegen de wind en niet om alleen maar warmte af te voeren. Zoek er ook een met zo min mogelijk toeters en bellen, dus zo weinig mogelijk zakken en ritsen etc.

Links overhemd, midden windshirt en rechts merinowol T-shirt

Deze drie lagen kan ik vaak tot het vriespunt gebruiken, maar mocht het kouder worden, dan gebruik ik of twee lagen merinowol over elkaar of een laag merinowol en een dunne 100 gram fleece trui en dan uiteraard mijn geliefde windshirt eroverheen. Het heeft mij flink veel tijd gekost voordat ik in de gaten had dat ik voor het wandelen veel te warm was gekleed. Dit komt onder andere doordat ik van origine een fietsster ben en voor die activiteit moet je je veel warmer kleden.

Wat zou je verder nog mee moeten nemen? Ik neem een loopbroek mee, twee paar lichte loopsokken, een paar iets dikkere slaapsokken (deze moeten altijd droog blijven!), twee paar sneldrogend ondergoed (snel uit te spoelen/wassen) en een zeer lichte reservebroek voor het geval dat ik echt helemaal nat ben geworden. Soms een lange merinowol onderbroek en voor ’s avonds of in de pauze een isolerende trui/jack van dons of synthetisch materiaal. Verder een muts, een paar lichte handschoenen en een paar waterdichte sokken, omdat het belangrijk is om hoofd, handen en voeten warm te houden. Het totale gewicht komt dan op ongeveer 1500 gram. De helft van dit gewicht heb je aan, dus dat betekent weer minder gewicht in de rugzak.

Bron: Mike Clelland Ultralight Backpackin’ Tips

Wat doe ik met regenkleding? Ik gebruik een paraplu en mijn gewone wandelkleding. Het voordeel van de paraplu is dat je je kunt kleden op de temperatuur en in zo’n 90% van de gevallen is dat voldoende. Mijn benen mogen best wel een beetje nat worden, met die moderne broeken zijn ze zo droog. Mocht er te veel wind staan voor de paraplu, dan gebruik ik een lichtgewicht regenjack.

Lo Camps werkt in Canada als bioloog en organisator van expedities die zijn bedrijfje Nature Trek Canada uitvoert.

Een bijzondere uitdaging kwam in de vorm van een verzoek om een ‘one-on-one’-survivaltocht uit te voeren met een man van middelbare leeftijd. Ik hoefde daar niet lang over na te denken en mijn antwoord was: ‘Lijkt me geen goed idee’.

Een overlevingstocht in de strikte zin van het woord is geen pretje. Het klinkt dapper om met een zakmes en (hopelijk) een doosje lucifers de wildernis in te stappen, maar de praktijk is anders. Succesvol overleven betekent eigenlijk heelhuids terugkomen in de bewoonde wereld zonder noemenswaardig aan gewicht te hebben ingeboet. In een gebied met een rijke natuurlijke diversiteit (zoals het gematigde regenwoud aan de westkust van Canada) heb je een goede kans het er prima vanaf te brengen. Maar daadwerkelijk overleven als ‘vakantie’ leidt vaak tot veel geld uitgeven voor veel afzien.

Terugkomend op mijn laatste blog: je legt, in mijn ogen, de basis voor ‘survival’ in de eerste plaats door het ‘onbekende’ en ‘enge’ een plek te kunnen geven.

Een paar simpele technieken zijn zo geleerd, maar lekker in je vel leren zitten in de natuur kan jaren duren. Dus als je het onbekende een plek wil geven, dan moet je jezelf tijd gunnen door in een voor jezelf bekende omgeving stukje bij beetje vertrouwd te worden met ‘donker’, ‘kou’, ‘alleen’, ‘stilte’ en kijken hoe je daarop reageert.

Iedereen is anders. Die (zelf)kennis bepaalt je mate van zelfredzaamheid in overlevingssituaties. Makkelijker gezegd dan gedaan als je de weg serieus kwijt bent, gewond bent of overvallen wordt door slecht weer. Als je denkt in zo’n situatie terecht te kunnen komen, begin dan op tijd met voorbereiden.

Drogen en koken. We hadden twee pannen bij ons. Geen brander.

In goed overleg zijn we de uitdaging wel aangegaan. De eerste week namen we alleen havermout mee als ontbijt (dan wil je wel eten gaan sprokkelen). We vingen en zochten dus al ons voedsel bij elkaar. Daar waren we volle dagen mee bezig. Vis vangen, mosselen rapen, wilde planten vinden – bruikbare delen opgraven (wortels) of plukken (bessen, wilde uitjes, varens) en verwerken door stomen en koken. Rookoventje maken om extra vis te roken en te drogen voor dagen dat we het water niet op konden. We aten die week monotoon maar goed en volledig. En ik nam de tijd om de wildernis te introduceren en mentale uitdagingen een plek te geven.

Kokkerellen met een rookoven.

Hoe bereid je je mentaal voor op iets waarvan je niet weet of het je ooit zal overkomen? Het belangrijkste is een positieve instelling te hebben en te houden. Sommige lieden zijn van nature ‘upbeat’, anderen hebben een zetje nodig. Dat zetje krijg je onder andere door:

1) goed voorbereid te zijn – iedere situatie vergt een andere voorbereiding (strandvakantie naar Tenerife of wildernistrekking in Alaska)

2) het onbekende een plaats geven – donker, alleen zijn, geluiden, gedachten ordenen. Een belangrijke hulp is ‘humor’, hoewel dat soms ver te zoeken is. Gepaste humor helpt lastige situaties ontkrachten waardoor je weer helder kunt denken.

3) juiste materiaal en uitrusting, juiste afspraken met het thuisfront, goede fysieke conditie.

Okay, dat was het weer. Ik beloof volgende keer ‘harde’ survivaltechnieken onder de loep te nemen. Vuur maken komt als eerste aan bod.

Lo Camps,
information@naturetrek.ca,
www.naturetrek.ca

Gerookte vis.

De 'peddel' die we gebruikten om te roeien.